Trauma Healing Yoga TCTSY

Joga Świadoma Traumy jest pierwszą opartą na jodze, empirycznie potwierdzoną klinicznie interwencją przeznaczoną do pracy z traumą złożoną oraz przewlekłym, opornym na leczenie zespołem stresu pourazowego (PTSD).

Joga Świadoma Traumy(JŚT) została pierwotnie opracowana w Trauma Center w Brookline (Massachusetts) przez Dave’a Emersona i Jenn Turner, we współpracy z dr. Besselem van der Kolkiem. Obecnie TCTSY jest programem Center for Trauma and Embodiment — organizacji non-profit, której misją jest szkolenie i edukowanie specjalistów pracujących w nurcie trauma-informed na całym świecie w zakresie innowacyjnych metod leczenia traumy.

Mimo że ukojenie traumy historycznie skupiało się wyłącznie na umyśle i zachowaniu, obecnie w literaturze dotyczącej traumy powszechnie uznaje się, że pamiętanie o ciele i wpływ traumy na całość naszego istnienia jest istotnie korzystne (Ogden, Van der Kolk, Levine, Rothschild, Emerson, Haines).

Joga Świadoma Traumy TCTSY nie jest psychoterapią ani tradycyjnymi zajęciami jogi.

Jest to oparte na dowodach naukowych, prowadzone przez ciało podejście terapeutyczne, które wspiera uzdrawianie po traumie poprzez bezpośrednią pracę z układem nerwowym i ciałem. TCTSY zostało zaprojektowane tak, aby uzupełniać psychoterapię i inne formy pracy terapeutycznej, oferując głęboką drogę do rozwiązywania traumy w ciele, gdy same słowa nie wystarczają.

W odróżnieniu od większości praktyk jogi, TCTSY nie koncentruje się na wydajności, elastyczności, poprawnej postawie ani osiąganiu konkretnych pozycji. Nie ma tu celów do osiągnięcia ani niczego do „naprawienia”. Zamiast tego praktyka skupia się na wzmocnieniu poprzez wybór, zaproszenie, autonomię, świadomość interoceptywną i sprawczość osobistą. Ważna jest Twoja relacja z własnym ciałem, a nie zewnętrzna forma.

Podejście prowadzone przez ciało do uzdrawiania traumy

TCTSY tworzy wystarczająco bezpieczną przestrzeń, aby delikatnie badać, co może dziać się w Twoim ciele i układzie nerwowym. Poprzez proste, świadome ruchy i obecność w chwili bieżącej uczestnicy są zapraszani do zauważania wrażeń, podejmowania wyborów oraz odzyskiwania głosu i sprawczości we własnym tempie.

To podejście wspiera stopniową zmianę — od chronicznego przetrwania i ochrony w kierunku większej zdolności, zaufania do siebie i świadomego, ucieleśnionego wyboru. Uzdrawianie nie polega na forsowaniu czy przeżywaniu przeszłości, lecz na tworzeniu nowych doświadczeń sprawczości i poczucia bezpieczeństwa w teraźniejszości.

TCTSY jest interwencja oparta na dowodach (EBI) potwierdzoną dla traumy złożonej (C-PTSD) i PTSD, opartą na:

teorii traumy
teorii przywiązania
neurobiologii i nauce o układzie nerwowym
filozofii hatha jogi

Model został opracowany przez Davida Emersona we współpracy z dr Besselem van der Kolkiem w Trauma Center w Massachusetts (obecnie The Center for Trauma and Embodiment – CTE), światowym liderem w podejściu do traumy prowadzonego przez ciało. Model wspiera ponad 20 lat badań klinicznych, potwierdzających jego skuteczność w procesie powrotu do równowagi po traumie.

Formalna diagnoza traumy nie jest wymagana, aby wziąć udział. Twoje doświadczenie jest ważne.

TCTSY jest otwarte dla osób w każdym wieku, niezależnie od płci, orientacji, sprawności i doświadczeń. Szczególnie wspiera osoby, które:

• doświadczają skutków chronicznego stresu, traumy rozwojowej lub traumy złożonej
• czują odłączenie od własnego ciała lub przytłoczenie wrażeniami i emocjami
• chcą integrować ciało w procesach terapeutycznych opartych na myśleniu lub słowie
• szukają delikatnej, nie patologizującej drogi do odbudowy zaufania do własnego ciała

W TCTSY objawy traumy nie są postrzegane jako zaburzenia, lecz jako nieświadome wspomnienia przetrwania, przechowywane w ciele, podkorowych strukturach mózgu i autonomicznym układzie nerwowym. Praktyka spotyka te adaptacje z szacunkiem, a nie przymusem

jeśli coś w tobie jest ciekawę...

może posłucha tego

„Dzięki jodze odzyskałam swoje ciało. To dar, bo tak bardzo go wcześniej nienawidziłam. A właściwie nie odzyskałam, lecz po raz pierwszy je przyjęłam — byłam wtedy bardzo młoda. Przyjęłam je. To był długi proces, by przestać postrzegać siebie jedynie jako zarys. (…) Myślę, że joga pomogła mnie zdefiniować. Samo zamieszkiwanie we własnej skórze jest ogromnym krokiem naprzód.”

jesteś tu w pełni mile widziana

TCTSY jako „trzecia fala” psychoterapii

Trauma Center Trauma-Sensitive Yoga (TCTSY) jest coraz częściej uznawane za część tzw. „trzeciej fali” psychoterapii, odzwierciedlając szerszą zmianę w obszarze zdrowia psychicznego w kierunku podejść opartych na ciele, kontekście oraz uważności.

Wczesne terapie poznawcze i behawioralne koncentrowały się głównie na tym, jak myśli wpływają na emocje i zachowanie. Choć modele te nadal są wartościowe, współczesna psychoterapia coraz wyraźniej uwzględnia kluczową rolę doznań cielesnych, procesów układu nerwowego oraz świadomości chwili obecnej w dobrostanie psychicznym. (Beck, 2021; Hayes & Hofmann, 2021).

Terapie trzeciej fali wprowadzają do opieki terapeutycznej dwa istotne elementy: kontekst i ciało. Ta zmiana odzwierciedla także ewoluujące rozumienie samej traumy. Nie jest ona już postrzegana wyłącznie jako pojedyncze, izolowane wydarzenie, lecz również jako doświadczenie rozproszone i kumulatywne — obejmujące traumę złożoną, traumę systemową i rasową oraz traumę kolektywną.(WHO, 2019), systemic and racialized trauma (Comas-Díaz et al., 2019), and collective trauma (Wu et al., 2024).

Szersza perspektywa jest szczególnie istotna w czasie nakładających się globalnych kryzysów, naznaczonych nierównościami zdrowotnymi, dysproporcjami rasowymi oraz stresem i niestabilnością związaną ze zmianami klimatycznymi.

Gdzie mieści się TCTSY

TCTSY to podejście terapeutyczne „body-first”, które uwzględnia zarówno jednostkę, jak i jej szerszy kontekst społeczny, historyczny i relacyjny. Wprowadza ciało do procesu leczenia traumy w sposób ustrukturyzowany, oparty na dowodach naukowych i zakorzeniony w wiedzy o funkcjonowaniu układu nerwowego.

TCTSY jest częścią rosnącego nurtu w opiece nad zdrowiem psychicznym, który bezpośrednio angażuje ciało w leczenie traumy psychologicznej i PTSD, szczególnie w przypadkach ciężkiej lub złożonej traumy, gdzie terapie oparte wyłącznie na rozmowie mogą okazać się niewystarczające.

Badania i dowody kliniczne

W 2021 roku przełomowe randomizowane badanie kontrolowane dostarczyło kolejnych dowodów na to, że joga wrażliwa na traumę jest równie skuteczna jak Terapia Przetwarzania Poznawczego (CPT) — uznawana za złoty standard leczenia traumy — w pracy z osobami doświadczającymi traumy złożonej i PTSD. Badanie dotyczyło kobiet-weteranek z PTSD związanym z przemocą seksualną w wojsku.

Wyniki były znaczące:

• Uczestniczki grupy TCTSY doświadczały szybszej redukcji objawów
• Niemal dwukrotnie więcej osób ukończyło protokół TCTSY — wskaźnik ukończenia był o 42,6% wyższy niż w przypadku CPT
• Długoterminowe efekty utrzymywały się w obu grupach na porównywalnym poziomie

Rezultaty te podkreślają nie tylko skuteczność, lecz także dostępność i tolerowalność metody — kluczowe czynniki w leczeniu traumy, gdzie wskaźniki rezygnacji z terapii bywają wysokie.

TCTSY rozwija się nadal poprzez kolejne badania i zastosowania kliniczne. Jego skuteczność potwierdza dziś szeroko akceptowane w nauce o traumie rozumienie, że trauma wpływa na ciało i układ nerwowy, a nie wyłącznie na umysł. Dlatego wiele współczesnych metod pracy z traumą integruje interwencje oparte na ciele jako niezbędny element leczenia.

Etyka, szkolenie i odpowiedzialność

Wszyscy certyfikowani facylitatorzy TCTSY uczestniczą w regularnej superwizji oraz odnawiają certyfikację co roku pod opieką twórcy metody, Davida Emersona. Zapewnia to integralność kliniczną, odpowiedzialność etyczną oraz ciągły rozwój zawodowy poprzez mentoring.

Facylitatorzy TCTSY działają zgodnie z Wytycznymi Etycznymi „Ways of Being”, które uznają, że trauma przyjmuje wiele form, w tym doświadczenia kształtowane przez:

• rasę i pochodzenie etniczne
• płeć, tożsamość płciową i seksualność
• status społeczno-ekonomiczny
• religię i duchowość
• status migracyjny
• cielesność i sprawność
• neuroróżnorodność
• doświadczenia związane z systemami opieki psychiatrycznej

U podstaw tej pracy leży jasne stanowisko etyczne: minimalizowanie lub uciszanie głosu osoby po traumie samo w sobie jest formą przemocy.

Dlatego wszystkie programy TCTSY zobowiązują się do stawiania w centrum doświadczenia osoby uczestniczącej, honorując wybór, sprawczość i głos jako fundament procesu zdrowienia.

„Czasami, gdy czułam trigger, miałam wrażenie, że ktoś inny używa mojego ciała i że to nie jest dobre, i że nigdy nie poczuję się dobrze. A teraz mogę się poruszać i czuć dobrze. To naprawdę pomaga. Kiedy czuję, że się dysocjuję, myślę sobie: okej, to są moje dłonie, to jest moje ciało, i nawet są rzeczy, które moje ciało może zrobić. Zamiast czuć, że mój umysł i ciało są dla siebie obce, mogę rozciągnąć się i dotknąć palców u stóp. Kto by pomyślał, że to możliwe? Czuję większą własność nad swoim ciałem i bardziej je odczuwam.”

"Żadne działanie, które odbiera moc ocalałej, nie może sprzyjać procesowi zdrowienia, bez względu na to, jak bardzo może się wydawać, że służy jej natychmiastowym interesom."

Judith Herman Trauma and Recovery (1992)